Münih’te benim için en değerli buluşmalardan biri, The Recursive ve Bulgarian SME Promotion Agency tarafından düzenlenen CEE Connection Forum oldu. Bits & Pretzels kapsamında gerçekleşen etkinlik girişimcileri, yatırımcıları, kurumsal şirketleri ve ekosistem oyuncularını bir araya getirdi. Programın tamamına baktığınızda aslında uluslararası büyümenin dört temel başlık etrafında şekillendiğini görüyorsunuz: Sermaye, farklı pazarlara erişim, doğru bağlantılar ve şirketin eksponansiyel büyümesi. Ben de bu etkinlikte “How CEE Startups Actually Win Globally” başlıklı startup panelini moderatör olarak yönetme fırsatı buldum. Vassil Bakalov - Mirror360, Brendon Ahmeti – Synaps ve Vita Pur – Margarita Finance’den benimle sahnede yer aldılar. Birlikte derin deneyimlerimizi ve bakış açılarımızı katılımcılarla paylaştık. Global olmak önce lokal olmayı gerektiriyor. Yeni bir pazara gittiğinizde de oranın lokallerinden biri olmadığınızda bu denklem ne yazık ki çalışmıyor. O pazarda müşterileriniz var mı? İlk müşteriyi nasıl edineceksiniz? Doğru partner kim? O pazarda insanlar nasıl iş yapıyorlar? Ürününüzü değiştirmeniz gerekiyor mu? Kendinizi nasıl konumlandıracaksınız? Ve en önemlisi, güveni nasıl oluşturacaksınız? Uluslararası büyüme aslında bütün bunların birleşimi.

Son dönemde Türkiye’den Avrupa’ya, Avrupa’dan Türkiye’ye, Balkanlardan, Batı Avrupa’ya ve Avrupa’dan Asya’ya uzanan görüşmelerimde de sürekli aynı şeyi görüyorum: Yerel pazarın dinamiklerini anlamadan globalleşmek mümkün değil. Münih’te beni en fazla mutlu eden şeylerden biri de Türk girişimcilerin bu ekosistemdeki varlığıydı. Özellikle Yapı Kredi FRWRD x Tenity – Road to DACH programı bunun güzel örneklerinden biri.Yapı Kredi FRWRD ve Tenity, Türk girişimlerini DACH bölgesine hazırlayan bir program kapsamında girişimcileri Münih’e getirdi. Nexrone Global olarak programdaki fileOrbis, Nextrain, Portuma, rooca, smartIQ, Singularity ve thinkSuite olmak üzere 7 Türk girişimine Avrupa pazarında çeşitli destekler sağladık. Burada benim dikkatimi çeken şey sadece girişimcilerin Münih’e gelmiş olması değil, bir pazar giriş süreci olarak tasarlanmış olması. Çünkü uluslararasılaşma havaalanına indiğiniz gün başlamıyor. Aslında haftalar, hatta aylar öncesinden başlıyor. Kiminle görüşeceğinizi bilmek gerekiyor. Neden o kişiyle görüşmek istediğinizi doğru planlamalısınız. Şirketinizin o pazardaki karşılığını doğru anlatmanız gerekiyor. Ve karşınızdaki kişiye sadece “bize yatırım yapın” ya da “bizi tanıyın” demek yerine, karşılıklı nasıl değer yaratabileceğinizi göstermeniz gerekiyor. Bence fark tam burada ortaya çıkıyor. Bir konferansa gitmek başka bir şey, bir konferansı pazar giriş stratejisinin parçası haline getirmek bambaşka bir şey. Açıkçası son dönemde yurtdışında Türk girişimcilerle daha fazla karşılaşıyorum. Kopenhag’da, Viyana’da, Düsseldorf’ta, Amsterdam’da, Münih’te, Seul’de…

Ve gözlemim şu: Türk girişimcilerin teknoloji ve ürün tarafında söyleyecek çok şeyi var. Birçoğu artık sadece Türkiye pazarını hedefleyen şirketler olarak kendilerini tanımlamıyor. Avrupa’yı, İngiltere’yi, Amerika’yı, Körfez’i ve Asya’yı düşünüyorlar. Fakat burada bir sonraki aşamaya geçmemiz gerekiyor. Global olmak sadece global düşünmekle olmuyor. Global satış yapmanız, global müşteri kazanmanız, global partnerler oluşturmanız ve global bir organizasyon kurmanız gerekiyor. Bunun için de ekosistemler arasında daha fazla köprü kurulması gerektiğine inanıyorum.

Festivalin bir diğer gününde Goodwille’den Benedikt Breuers ile birlikte “London Beyond Munich” etkinliğinde HSBC, İngiltere Konsolosluğu temsilcileriyle beraber sahnede konuşmacılar arasındaydım. Bu etkinlikte ise İngiltere pazarının dinamikleri, İngiltere`de şirket kurma süreçleri, yapay zeka, robotik ve yatırım fırsatlarını konuştuk. Türk Teknolojileri ve pazarımızın avantajlarından bahsederken farklı ülkelerdeki global deneyimlere de ayrıca odaklandık. Bits & Pretzels bu açıdan çok ilginç bir ortam. Binlerce girişimci, yatırımcı, kurumsal şirket ve ekosistem oyuncusunun aynı yerde olması elbette önemli. Ama benim için bu tarz etkinliklerin asıl değeri sahnede değil, sahneler arasındaki boşluklarda ortaya çıkıyor. Beş dakikalık bir sohbet. Bir kahve. Bir tanıştırma. Daha önce hiç karşılaşmadığınız bir girişimci. Altı aydır ulaşmaya çalıştığınız bir yatırımcıyı tanıyan başka biri. Yeni bir pazara girmek isteyen bir şirket. Türkiye'ye gelmek isteyen bir Avrupa şirketi. İşte ekosistem aslında burada oluşuyor. İnsanlar arasında. Ve bu nedenle uluslararası büyümenin sadece finansal bir konu olmadığını düşünüyorum. Aynı zamanda bir network ve ilişki yönetimi meselesi.

Son haftalarda fazlasıyla hareketli bir dönem geçirdim. 25.000 km, 10 uluslararası uçuş; Viyana’dan Kopenhag’a, Düsseldorf’a, Amsterdam’a, Kore’ye, İstanbul’a ve ardından tekrar Münih’e uzanan yoğun bir seyahat trafiği. Farklı ülkeler. Farklı kültürler. Farklı girişimcilik ekosistemleri. Ama ilginç bir şekilde aynı ihtiyaçları görüyorum. Girişimci müşteri arıyor. Yatırımcı iyi şirket arıyor. Kurumsal şirket teknoloji ve inovasyon arıyor. Devletler kendi şirketlerinin uluslararasılaşmasını istiyor. Ekosistemler ise daha fazla uluslararası bağlantı kurmak istiyor.

Tüm bunların odağında İstanbul'da geçen hafta yeni bir girişimcilik üssüne kavuştuk. Sanayi ve Teknoloji Bakanımız Sayın Fatih Kacır’ın katılımıyla düzenlenen açılışta Terminal İstanbul kapılarını uluslararası ekosisteme açtı. Atatürk Havalimanı içinde konumlanan kompleks, binlerce girişimciyi ve ülkemizin yeni Turcorn’larının ortaya çıkmasını sağlayacak. Paydaşlarla imzalanan törende sahnede olmak ve bu ekosistemin global bir parçası olarak orada yer alarak ülkemizi yurtdışında temsil edebilmek benim adıma da bir gurur. Bu alanın oluşmasında emeği geçen Terminal İstanbul Genel Müdürü Erkam Tüzgen, Serkan Türkoğlu ve ekibine çıktıkları bu yolculukta başarılar diliyorum. Ülkemiz adına girişimcilerin farklı pazarlara bu rotadan hareketle çok daha etkin roller edineceğine inancım tam. Büyüyen ve gelişen bir ekosistemin bu büyük yatırımlarla ülkemize önemli başarılar sağlayacağına inanıyorum.