• Spółki górnicze muszą dywersyfikować finansowanie, żeby odpowiednio reagować na zmieniające się otoczenie – podkreślano w trakcie dyskusji na Future Mining Forum & Expo.
• Od pierwszego odwiertu do wydobycia może minąć 12-20 lat, dlatego projekty górnicze wymagają finansowania dopasowanego do różnych etapów inwestycji i odpornego na zmiany koniunktury.
• Państwo ma przejmować część ryzyka tam, gdzie surowce mają znaczenie strategiczne – wskazywali uczestnicy sesji  "Finansowanie projektów wydobywczych".

Zdobycie funduszy na nowe wydobycia staje się coraz trudniejsze, bo rośnie ryzyko. Podczas sesji "Finansowanie projektów wydobywczych", która odbyła się 10 września na Future Mining Forum & Expo w Katowicach, eksperci zwracali też uwagę, że znalezienie kapitału nie wystarczy. Spółki z branży wydobywczej muszą poprawiać efektywność i unowocześniać technologię, banki - szukać bardziej elastycznych konstrukcji, a państwo - decydować, dla których strategicznych projektów jest gotowe współdzielić ryzyko z rynkiem.

Państwo wkracza tam, gdzie bank mówi "nie"

Uczestnicy sesji omawiali m.in. przypadek Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Artur Kucia, dyrektor departamentu klienta strategicznego - przemysł ciężki i wydobywczy w PKO Banku Polskim, powiedział wprost, że bank nie udzieliłby dziś spółce finansowania.

Instytucja finansowa patrzy bowiem głównie na zdolność firmy do generowania gotówki.

Dzisiaj Jastrzębska Spółka Węglowa jest w sytuacji, w której musi restrukturyzować działalność i dostosować ją do trudnych warunków - argumentował Artur Kucia. - Są jednak inne sposoby pozyskania finansowania: zarówno z krajowych instytucji rozwojowych, jak i być może z instytucji komercyjnych na rynku międzynarodowym. Są instytucje, które w wieloletniej perspektywie mogą widzieć szansę w tym, że reindustrializacja Europy zwiększy zapotrzebowanie - dodał.

Artur Kucia, dyrektor departamentu klienta strategicznego - przemysł ciężki i wydobywczy w PKO Banku Polskim. Fot. PTWP

Natomiast Agencja Rozwoju Przemysłu - będąca spółką Skarbu Państwa przeznaczoną do finansowania i wspierania rozwoju polskich przedsiębiorstw - bierze pod uwagę nie tylko obecną, lecz także perspektywiczną zdolność kredytową.

Jest ona szczególnie istotna tam, gdzie najpierw trzeba wydać dużo pieniędzy, zanim projekt zacznie przynosić przychody i generować gotówkę potrzebną do spłaty finansowania - wskazał Krzysztof Telega, wiceprezes ARP. - Przygotowano nowelizację ustawy o instytucjach rozwoju, która umożliwiła ARP rozszerzenie interpretacji finansowania na warunkach rynkowych właśnie o perspektywiczną zdolność kredytową - dodał.

ARP podpisała z JSW pożyczkę na 824 mln zł i proceduje kolejną, przekraczającą 1 mld zł. Zaangażowanie dłużne instytucji komercyjnych wynosi ok. 1,2 mld zł, więc ARP ma zostać największym pojedynczym pożyczkodawcą spółki. Krzysztof Telega mówił też o ok. 1,8 mld zł nowego finansowania, które zmniejsza ryzyko dotychczasowych wierzycieli.

Krzysztof Telega, wiceprezes Agencji Rozwoju Przemysłu. Fot. PTWPMistrzowie polityk i regulacji

Finansowanie projektów wydobywczych wiąże się z bezpieczeństwem surowcowym naszego kontynentu. Piotr Krzyżewski, wiceprezes KGHM Polska Miedź ds. finansowych, wskazał, że ta spółka odpowiada za 50 proc. wydobycia miedzi pierwotnej w Europie. Z kolei Krzysztof Telega przypomniał, że większość europejskiej stali nadal powstaje w wielkich piecach. 

Część prelegentów wiązała reindustrializację i rozwój przemysłu obronnego z większym popytem na stal. Artur Kucia stwierdził jednak, że rozwój hut elektrycznych może stopniowo ograniczać rolę koksu.

Bogusław Oleksy, prezes JSW - producenta węgla koksującego - zaznaczył z kolei, że samo wpisanie surowca na europejskie listy strategiczne niewiele daje bez realnych narzędzi wsparcia.

Jesteśmy mistrzami polityk i regulacji, ale nie bierzemy pod uwagę tego, że wszystko odbywa się w czasie. Ostatnie 10 czy 20 lat to był szalony okres, a inwestycje w tej branży są wieloletnie. Nie można zakładać, że klaśniemy w dłonie i nagle wszystko zacznie normalnie funkcjonować - mówił Bogusław Oleksy.

- Przy dziesięcioletnich cyklach w branży górniczej, do których dochodzą koncesje i pozwolenia środowiskowe, potrzebujemy mechanizmu, którego Unia dzisiaj nie proponuje. Bez tego Unia stanie się wasalem świata zewnętrznego, jakkolwiek go zdefiniujemy - stwierdził prezes JSW.

Bogusław Oleksy, prezes Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Fot. PTWPFinansowanie wagi ciężkiej

Długi cykl inwestycyjny oznacza, że finansowania kopalni nie da się oprzeć na jednym instrumencie.

- Od pierwszego odwiertu do pierwszej tony wydobycia, zależnie od szerokości geograficznej oraz od tego, czy mówimy o odkrywce, czy kopalni głębinowej, mija od 12 do 20 lat - wskazał Piotr Krzyżewski.

A zatem instrumenty finansowe muszą być dopasowane do poszczególnych etapów życia projektu wydobywczego.

- My mamy część finansowania obligacyjnego z siedmioletnim tenorem, bez zabezpieczeń, i taki pieniądz powinien być zawsze dostępny w spółce. Mamy również finansowanie dziesięcioletnie, m.in. z Europejskiego Banku Inwestycyjnego - wyliczał Piotr Krzyżewski.

Jak dodał, KGHM korzysta oprócz tego z finansowania lokalnego. Dla planowanej czwartej linii mielenia, której CAPEX ma wynieść ok. 750 mln dolarów, spółka chce pozyskać w Ameryce Południowej finansowanie rzędu 1 mld dolarów. Natomiast w USA spółka wspólnie z PKO BP przeprowadziła transakcję leasingu wielkich wozideł pracujących w kopalni w Nevadzie.

Każda spółka górnicza powinna mieć różne szuflady finansowania, żeby być przygotowaną na zmianę cyklu. Te cykle będą coraz szybsze i mniej przewidywalne - podkreślał Piotr Krzyżewski. - Nasz biznes musi coraz szybciej reagować na zmieniające się otoczenie: pod względem handlu, inwestycji i alokacji kapitału - dodał.

Nazwał branżę „wagą ciężką”. - Kiedy się rozpędzamy, trudno nam manewrować, ale musimy stawać się coraz bardziej elastyczni. Przetrwają ci, którzy potrafią dostosować się do nowych realiów - stwierdził wiceprezes KGHM.

Piotr Krzyżewski, wiceprezes KGHM Polska Miedź ds. finansowych. Fot. PTWPGeopolityka i bezpieczeństwo

Odnosząc się do kwestii geopolitycznych, Piotr Krzyżewski zauważył, że w USA reindustrializacja została potraktowana poważnie, a rola państwa jest bardzo silna - nie działa tam wyłącznie ekonomia. W Chinach takie podejście obowiązuje od dawna.

- Nie chodzi już tylko o bezpieczeństwo Polski, ale o to, jak Europa odnajdzie się w nowej rzeczywistości. Oczywiście jesteśmy zbiorem krajów mających różne interesy, ale musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, jak ma wyglądać przemysł wydobywczy w Polsce i Europie - mówił Piotr Krzyżewski.

Dr hab. inż. Paweł Bogacz, prof. AGH, zaznaczył, że słowo "bezpieczeństwo" w odniesieniu do górnictwa powinno być odmieniane przez wszystkie przypadki.

Nie ma branży, której łańcuch wartości nie zaczynałby się od materiałów i surowców. Musimy więc patrzeć na nie właśnie z perspektywy bezpieczeństwa - stwierdził Paweł Bogacz.

Wskazał dwa ważne obszary, o których można zapominać. Jednym z nich jest górnictwo surowców drogowych i skalnych oraz wszystko, co wiąże się z infrastrukturą.

- Zapowiadamy ogromne inwestycje, a od strony podaży i popytu sytuacja nie zawsze się domyka - powiedział prof. Bogacz.

Dr hab. inż. Paweł Bogacz, prof. AGH. Fot. PTWP

Drugim obszarem jest local content. - Mam nadzieję, że obejmie on również bardzo dobrze funkcjonujący w Polsce przemysł okołogórniczy, który ma wielomiliardowy potencjał rynkowy. Nie powinniśmy o nim zapominać przy budowaniu krajowego udziału w nowych inwestycjach - podsumował Paweł Bogacz.

Zapis panelu można obejrzeć poniżej: