• Polska wciąż nie wdrożyła unijnej dyrektywy dotyczącej adekwatnych wynagrodzeń minimalnych.
• Jednym z głównych punktów spornych pozostaje wartość referencyjna, od której miałaby być oceniana wysokość płacy minimalnej.
• Ministerstwo Rodziny chce odniesienia do 55 proc. przeciętnego wynagrodzenia, ale Ministerstwo Finansów i Gospodarki podważa ten poziom.

Unijną dyrektywę w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych Polska powinna była wdrożyć w listopadzie 2024 roku. Do tej pory trwają jednak prace nad przepisami, a sam projekt ustawy przeszedł duże zmiany w porównaniu do pierwotnej wersji, którą poprawić nakazał Stały Komitet Rady Ministrów. 

Okazuje się, że nowy projekt nadal budzi zastrzeżenia Ministerstwa Finansów i Gospodarki - głównie w zakresie stosowania tzw. wartości referencyjnej. Chodzi o to, że punktem odniesienia przy kształtowaniu płacy minimalnej - zdaniem resortu pracy - powinna być wartość 55 proc. przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, podczas gdy unijna dyrektywa mówi na przykład o 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia lub 60 proc. mediany. 

"W ocenie MFiG określenie wartości referencyjnej na poziomie 50 proc. jest wystarczające i w pełni zrealizuje wytyczne wynikające z przedmiotowej dyrektywy" - argumentuje resort finansów. 

W uzasadnieniu do projektu ustawy ministerstwo pracy przekonuje, że dyrektywa pozostawia państwom członkowskim swobodę kształtowania wartości referencyjnych. 

"Relacja minimalnego wynagrodzenia za pracę do przeciętnego wynagrodzenia w ostatnich latach wynosiła co najmniej 50 proc.. W 2023 r. relacja ta wynosiła 50 proc., w 2024 r. - 52,6 proc., a w 2025 r. - 52,4 proc.. Natomiast prognozowana relacja minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 r. (4806 zł) do prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2026 r.
(9441 zł) wynosi 50,9 proc. Zatem zasadnym jest, aby poziom orientacyjnej wartości referencyjnej, do której będzie porównywane minimalne wynagrodzenie za pracę był ustalony na wyższym poziomie (55 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, przyjętego do opracowania projektu ustawy budżetowej)" - czytamy w uzasadnieniu do projektu ustawy. 

Tej argumentacji mocno sprzeciwia się resort Andrzeja Domańskiego. 

Jak podano w uwagach zgłoszonych do projektu, zdaniem Ministerstwa Finansów i Gospodarki, dyrektywa nie wymaga osiągnięcia orientacyjnej wartości referencyjnej, a jej funkcją jest dostarczenie punktu odniesienia dla oceny adekwatności wynagrodzenia minimalnego. 

Jednak ustalenie tej wartości na niewłaściwym poziomie może pozbawić ją funkcji informacyjnej. 

"Należy wziąć pod uwagę konsekwencje przyjęcia wartości referencyjnej na poziomie 55 proc., w tym m.in. jej wpływ na zatrudnienie i presję do jej osiągnięcia. Wartość ta, choć nie ma charakteru wiążącego, ma stanowić punkt odniesienia w corocznym trybie ustalania wysokości minimalnego wynagrodzenia a zatem ma realnie oddziaływać na ścieżkę minimalnego wynagrodzenia" - podkreślono. 

Jak policzył "Fakt", gdyby sztywno trzymać się odniesienia do 55 proc. przeciętnego wynagrodzenia, najniższa krajowa w 2026 roku wyniosłaby już 5210 zł brutto, a w kolejnych latach: 

• w 2027 r. mogłoby to być 5518 zł brutto,
• w 2028 r. - 5822 zł brutto,
• w 2029 r. - 6123 zł brutto,
• w 2030 r. -6388 zł brutto.

- Ten pomysł można zakwalifikować jako kolejną wrzutkę przed wyborczą dzięki której będzie można się chwalić takim pomysłem w najbliższej kampanii. Proponowany przepis ma przede wszystkim znaczenie polityczne i negocjacyjne, a dopiero pośrednio prawne - komentuje w rozmowie z "Faktem" dr Marcin Wojewódka radca prawny w Wojewódka i Wspólnicy.