Klimaatverandering is niet langer een uitdaging voor de verre toekomst; het verandert nu al de manier waarop we leven, reizen, voedsel produceren en onze natuurlijke hulpbronnen beheren. Europa wordt steeds vaker geconfronteerd met hittegolven, overstromingen, droogte en opeenvolgende verstoringen van de kritieke infrastructuur. De vraag is niet langer óf we ons moeten aanpassen aan het veranderende klimaat, maar hoelang de huidige adaptatiemaatregelen effectief zullen blijven naarmate de klimaatrisico’s verder toenemen.

De komende decennia zullen bepalen of samenlevingen de gevolgen van klimaatverandering vóór kunnen blijven of dat zij de grenzen van klimaatadaptatie bereiken, waardoor fundamenteel nieuwe benaderingen noodzakelijk worden. Momenteel richt het meeste onderzoek naar klimaatadaptatie zich op één complex systeem tegelijk, zoals transport, landbouw, waterbeheer of volksgezondheid.

Hoewel deze onderzoeken waardevolle kennis opleveren, maken zij vaak gebruik van verschillende methoden en indicatoren. Daardoor is het lastig om resultaten te vergelijken, succesvolle oplossingen tussen sectoren over te dragen of te begrijpen hoe adaptatiestrategieën werken in verschillende regio’s en bestuurlijke contexten. Het onderzoeksproject CLIMACT (Climate Adaptation through Collaborative Transferability) wil hier verandering in brengen.

Een universeel en overdraagbaar raamwerk

In plaats van opnieuw een sectorspecifieke oplossing te ontwikkelen, zal CLIMACT een universeel en overdraagbaar raamwerk creëren om te beoordelen wanneer klimaatadaptatie werkt, voor wie deze werkt en hoelang deze effectief blijft. Door wetenschappelijke kennis, klimaatscenario’s, bestuurlijke analyses en praktijkkennis samen te brengen, ontwikkelt het project een gezamenlijke methode om adaptatiestrategieën op dezelfde manier te beoordelen. Die methode kan worden toegepast op drie verschillende pijlers: mobiliteit, de relatie tussen water en gezondheid, en de landbouw. Daarnaast maakt het raamwerk het mogelijk om succesvolle strategieën over te dragen naar regio’s die met vergelijkbare klimaatuitdagingen worden geconfronteerd.

Klimaatbestendige mobiliteit

CLIMACT onderzoekt hoe klimaatverandering het openbaar vervoer en stedelijke mobiliteit beïnvloedt onder invloed van de toenemende overstromingen en hittegolven. Aan de hand van casestudies in Lissabon (Portugal) en Greater Manchester (Verenigd Koninkrijk) wordt geëvalueerd hoe infrastructuur, bestuur en operationele besluitvorming bijdragen aan de veerkracht van vervoersnetwerken. Naast het beoordelen van het huidige functioneren zal CLIMACT bepalen wanneer adaptatiemaatregelen hun grenzen bereiken en welke strategieën ook onder toekomstige klimaatomstandigheden effectief blijven.

Water-gezondheid-nexus

Gezonde ecosystemen zijn essentieel voor de bescherming van zowel mensen als watervoorraden in een veranderend klimaat. CLIMACT onderzoekt op de natuur gebaseerde adaptatie strategieën in Coimbra (Portugal) en Benevento (Italië). Daarbij wordt bestudeerd hoe rivierherstel, ecosysteemdiensten en waterbeheer bijdragen aan klimaatbestendigheid én tegelijkertijd de volksgezondheid ondersteunen. Daarnaast onderzoekt het project hoe bestuurlijke structuren en institutionele samenwerking het langetermijnsucces van deze adaptatiemaatregelen beïnvloeden.

Klimaatbestendige oplossingen voor de landbouw

Landbouwsystemen worden in toenemende mate geconfronteerd met droogte, hitte, plagen en veranderende beschikbaarheid van water. CLIMACT analyseert verschillende adaptatie strategieën binnen twee contexten in het Middellandse Zeegebied: Korinthe (Griekenland) en Andalusië (Spanje). Door zowel biofysische als sociaaleconomische grenzen van adaptatie te evalueren, helpt het project veerkrachtige landbouwstrategieën te identificeren die tussen regio’s kunnen worden overgedragen en tegelijkertijd bijdragen aan een duurzame voedselproductie onder veranderende klimaatomstandigheden.